Hướng dẫn chi tiết – cầm tay chỉ việc – dành cho dân văn phòng, kế toán, HR, analyst muốn tự động hóa quy trình vẽ chart

1. Tại Sao Nên Tạo Biểu Đồ Excel Bằng Python?

Trong công việc văn phòng, biểu đồ giúp bạn:

Trình bày dữ liệu đẹp và dễ hiểu
Phân tích xu hướng nhanh chóng
Làm báo cáo tuần/tháng/năm chuyên nghiệp

Nhưng… vẽ chart bằng tay mỗi lần rất tốn thời gian: phải chọn range, chỉnh màu, đổi tên series, đặt nhãn…

Python giải quyết vấn đề này:

Tự động tạo biểu đồ chỉ với 1 lệnh
Tự chọn vùng dữ liệu
Áp dụng format, màu sắc, kiểu biểu đồ đồng nhất
Tự tạo file Excel kèm chart → CHẠY LẠI BẤT CỨ LÚC NÀO

Đúng nghĩa “bấm 1 cái – có chart đẹp ngay”.

2. Chuẩn Bị Môi Trường

Bạn cần các thư viện:

pip install openpyxl pandas matplotlib

pandas → xử lý dữ liệu
openpyxl → ghi Excel & vẽ chart
matplotlib → tạo hình ảnh biểu đồ nếu bạn muốn chèn vào Excel

3. Dữ Liệu Mẫu Sử Dụng

Giả sử bạn có file:

DoanhThu_Thang.xlsx

Tháng	DoanhThu
1	120000000
2	150000000
3	180000000
4	220000000

4. Tạo Biểu Đồ Excel Bằng Python (Cầm Tay Chỉ Việc)

Bước 1 – Đọc dữ liệu từ Excel

import pandas as pd

df = pd.read_excel("DoanhThu_Thang.xlsx")
print(df)

Giải thích:
pandas đọc file → trả về DataFrame có 2 cột Tháng và DoanhThu.

Bước 2 – Ghi bảng dữ liệu sang file Excel mới

from openpyxl import Workbook

wb = Workbook()
ws = wb.active
ws.title = "Data"

# Ghi header
ws.append(list(df.columns))

# Ghi từng dòng dữ liệu
for row in df.values:
    ws.append(list(row))

Bước 3 – Tạo biểu đồ cột (Column Chart)

from openpyxl.chart import BarChart, Reference

chart = BarChart()
chart.title = "Biểu đồ doanh thu theo tháng"
chart.x_axis.title = "Tháng"
chart.y_axis.title = "Doanh thu (VND)"

# Vùng nhãn & vùng giá trị
cats = Reference(ws, min_col=1, min_row=2, max_row=ws.max_row)
data = Reference(ws, min_col=2, min_row=1, max_row=ws.max_row)

chart.add_data(data, titles_from_data=True)
chart.set_categories(cats)

# Chèn biểu đồ vào vị trí E2
ws.add_chart(chart, "E2")

Giải thích từng dòng:

BarChart() → tạo chart dạng cột
Reference() → chọn vùng dữ liệu
titles_from_data=True → dùng dòng 1 làm tên Series
ws.add_chart() → gắn chart vào sheet

Bước 4 – Lưu file

wb.save("DoanhThu_Chart.xlsx")

Kết quả:
File Excel chứa bảng dữ liệu + biểu đồ tự động, format chuẩn, không lo sai sót.

5. Tạo Biểu Đồ Đường (Line Chart)

Chỉ cần đổi BarChart() thành LineChart():

from openpyxl.chart import LineChart

line_chart = LineChart()
line_chart.title = "Xu hướng doanh thu"
line_chart.x_axis.title = "Tháng"
line_chart.y_axis.title = "Doanh thu"

line_chart.add_data(data, titles_from_data=True)
line_chart.set_categories(cats)

ws.add_chart(line_chart, "E18")

6. Tạo Biểu Đồ Matplotlib và Chèn Vào Excel (Pro hơn)

Dùng khi bạn muốn style đẹp như Power BI.

Bước 1 – Tạo hình bằng matplotlib

import matplotlib.pyplot as plt

plt.figure(figsize=(6,4))
plt.plot(df['Tháng'], df['DoanhThu'], marker='o')
plt.title("Doanh thu theo tháng")
plt.xlabel("Tháng")
plt.ylabel("Doanh thu")
plt.grid(True)

plt.savefig("chart.png")
plt.close()

Bước 2 – Chèn hình vào Excel

from openpyxl.drawing.image import Image

img = Image("chart.png")
ws.add_image(img, "H2")

7. Mẫu Script Tự Động Hoàn Chỉnh (Copy-Paste Là Chạy)

import pandas as pd
from openpyxl import Workbook
from openpyxl.chart import BarChart, Reference
from openpyxl.drawing.image import Image
import matplotlib.pyplot as plt

df = pd.read_excel("DoanhThu_Thang.xlsx")

# Tạo Excel
wb = Workbook()
ws = wb.active
ws.title = "Data"
ws.append(list(df.columns))
for row in df.values:
    ws.append(list(row))

# Tạo biểu đồ cột
chart = BarChart()
chart.title = "Doanh thu theo tháng"
cats = Reference(ws, min_col=1, min_row=2, max_row=ws.max_row)
data = Reference(ws, min_col=2, min_row=1, max_row=ws.max_row)
chart.add_data(data, titles_from_data=True)
chart.set_categories(cats)
ws.add_chart(chart, "E2")

# Tạo biểu đồ matplotlib
plt.figure(figsize=(6,4))
plt.plot(df['Tháng'], df['DoanhThu'], marker='o')
plt.title("Doanh thu theo tháng")
plt.xlabel("Tháng")
plt.ylabel("Doanh thu")
plt.grid(True)
plt.savefig("chart.png")
plt.close()

# Chèn hình
ws.add_image(Image("chart.png"), "H2")

wb.save("DoanhThu_Chart.xlsx")

8. Ứng Dụng Thực Tế Cho Dân Văn Phòng

✔ Kế toán

Vẽ biểu đồ doanh thu – chi phí
Tự động hóa báo cáo tháng/quý/năm

✔ HR

Biểu đồ headcount
Biểu đồ attrition rate theo tháng

✔ Sale – Marketing

Chart KPI doanh số
Chart tăng trưởng khách hàng

✔ Quản lý dự án

Chart tiến độ
Burn-down chart

Code tham khảo thêm:

import pandas as pd

from openpyxl import Workbook

from openpyxl.chart import BarChart, LineChart, Reference

from openpyxl.utils.dataframe import dataframe_to_rows

# ===============================

# BƯỚC 1: ĐỌC FILE DỮ LIỆU GỐC

# ===============================

# Đảm bảo file DoanhThu_30k.xlsx nằm cùng thư mục với file .py này

input_file = “DoanhThu_30k.xlsx”

print(“Đang đọc dữ liệu từ:”, input_file)

df = pd.read_excel(input_file)

# Kiểm tra nhanh vài dòng

print(df.head())

# ======================================

# BƯỚC 2: TỔNG HỢP DỮ LIỆU CHO BIỂU ĐỒ

# ======================================

# 1) Doanh thu ròng theo Tháng

df_thang = (

df.groupby(“Thang”, as_index=False)[“DoanhThuRong”]

.sum()

.sort_values(“Thang”)

)

# 2) Doanh thu ròng theo Khu Vực

df_khuvuc = (

df.groupby(“KhuVuc”, as_index=False)[“DoanhThuRong”]

.sum()

.sort_values(“KhuVuc”)

)

# 3) Doanh thu ròng theo Chi Nhánh

df_chinhanh = (

df.groupby(“MaChiNhanh”, as_index=False)[“DoanhThuRong”]

.sum()

.sort_values(“MaChiNhanh”)

)

print(“Tổng hợp xong dữ liệu cho biểu đồ.”)

# =======================================

# BƯỚC 3: TẠO FILE EXCEL BÁO CÁO MỚI

# =======================================

wb = Workbook()

# — Sheet 1: Theo tháng —

ws_thang = wb.active

ws_thang.title = “TheoThang”

ws_thang.append([“Thang”, “DoanhThuRong”])

for r in dataframe_to_rows(df_thang, index=False, header=False):

ws_thang.append(r)

# — Sheet 2: Theo khu vực —

ws_khuvuc = wb.create_sheet(“TheoKhuVuc”)

ws_khuvuc.append([“KhuVuc”, “DoanhThuRong”])

for r in dataframe_to_rows(df_khuvuc, index=False, header=False):

ws_khuvuc.append(r)

# — Sheet 3: Theo chi nhánh —

ws_cn = wb.create_sheet(“TheoChiNhanh”)

ws_cn.append([“MaChiNhanh”, “DoanhThuRong”])

for r in dataframe_to_rows(df_chinhanh, index=False, header=False):

ws_cn.append(r)

print(“Đã ghi dữ liệu tổng hợp vào file Excel.”)

# =======================================

# BƯỚC 4: TẠO BIỂU ĐỒ TRONG EXCEL

# =======================================

# ———- Biểu đồ 1: LineChart theo Tháng ———-

line_chart = LineChart()

line_chart.title = “Doanh thu ròng theo tháng”

line_chart.x_axis.title = “Tháng”

line_chart.y_axis.title = “Doanh thu ròng”

# Chọn vùng dữ liệu cho biểu đồ

# Cột 1: Tháng (nhãn trục X)

# Cột 2: DoanhThuRong (giá trị)

cats_thang = Reference(ws_thang, min_col=1, min_row=2, max_row=ws_thang.max_row)

data_thang = Reference(ws_thang, min_col=2, min_row=1, max_row=ws_thang.max_row)

line_chart.add_data(data_thang, titles_from_data=True)

line_chart.set_categories(cats_thang)

# Chèn biểu đồ vào sheet TheoThang tại ô E2

ws_thang.add_chart(line_chart, “E2”)

# ———- Biểu đồ 2: BarChart theo Khu Vực ———-

bar_kv = BarChart()

bar_kv.title = “Doanh thu ròng theo khu vực”

bar_kv.x_axis.title = “Khu vực”

bar_kv.y_axis.title = “Doanh thu ròng”

cats_kv = Reference(ws_khuvuc, min_col=1, min_row=2, max_row=ws_khuvuc.max_row)

data_kv = Reference(ws_khuvuc, min_col=2, min_row=1, max_row=ws_khuvuc.max_row)

bar_kv.add_data(data_kv, titles_from_data=True)

bar_kv.set_categories(cats_kv)

ws_khuvuc.add_chart(bar_kv, “E2”)

# ———- Biểu đồ 3: BarChart theo Chi Nhánh ———-

bar_cn = BarChart()

bar_cn.title = “Doanh thu ròng theo chi nhánh”

bar_cn.x_axis.title = “Chi nhánh”

bar_cn.y_axis.title = “Doanh thu ròng”

cats_cn = Reference(ws_cn, min_col=1, min_row=2, max_row=ws_cn.max_row)

data_cn = Reference(ws_cn, min_col=2, min_row=1, max_row=ws_cn.max_row)

bar_cn.add_data(data_cn, titles_from_data=True)

bar_cn.set_categories(cats_cn)

ws_cn.add_chart(bar_cn, “E2”)

# =======================================

# BƯỚC 5: LƯU FILE KẾT QUẢ

# =======================================

output_file = “BaoCao_DoanhThu_Chart.xlsx”

wb.save(output_file)

print(“Đã tạo xong file báo cáo:”, output_file)

Sau khi chạy xong sẽ có file:

✅ BaoCao_DoanhThu_Chart.xlsx

Mở file này lên, bạn sẽ thấy:

Sheet TheoThang: bảng + biểu đồ đường

Sheet TheoKhuVuc: bảng + biểu đồ cột

Sheet TheoChiNhanh: bảng + biểu đồ cột

9. Kết Luận: Bạn Nên Dùng Python Tạo Chart Nếu…

Bạn muốn báo cáo đẹp và tự động
Dữ liệu thay đổi liên tục
Bạn muốn tăng tốc công việc và giảm sai sót
Bạn thích quy trình “1 nút chạy → ra file hoàn chỉnh”