Hướng dẫn cầm tay chỉ việc – hiểu JSON một lần, dùng suốt toàn bộ quy trình tự động hóa

1. JSON Là Gì? Vì Sao Make.com Dùng JSON Ở Mọi Nơi?

Trên Make.com, hầu hết dữ liệu trả về từ API, webhook, Google Sheets, Notion, Gmail… đều có dạng JSON.

JSON (JavaScript Object Notation) là:

Một kiểu cấu trúc dữ liệu dạng “key: value”
Dễ đọc, dễ truyền giữa các hệ thống
Là tiêu chuẩn chung cho hầu hết API trên thế giới
Make.com xử lý cực nhanh & mượt

Ví dụ JSON đơn giản:

{
  "name": "Nguyễn Văn A",
  "email": "a@example.com",
  "score": 95
}

JSON phức tạp hơn:

{
  "user": {
    "id": 123,
    "name": "Nguyễn Văn B",
    "orders": [
      {"id": 1, "amount": 250000},
      {"id": 2, "amount": 175000}
    ]
  }
}

2. Cách Make.com Hiển Thị JSON

Make.com tự động phân rã JSON thành:

item
bundle
array
object

Khi bạn kéo một module (Webhook, HTTP, Gmail…), Make sẽ hiển thị từng trường JSON dưới dạng biến, bạn chỉ cần chọn và kéo vào module tiếp theo.

3. Cầm Tay Chỉ Việc: Lấy Dữ Liệu JSON Trong Make.com

3.1. Trong Webhook “Custom Webhook”

Webhook trả về JSON:

{
  "name": "Thái",
  "age": 30,
  "skills": ["Excel", "Python", "AI"]
}

Make.com sẽ hiển thị:

name
age
skills[1], skills[2]…

Bạn chỉ cần click để “map” các trường vào module khác.

3.2. Trong module HTTP > Get hoặc Make a Request

Khi gọi API, bạn sẽ nhận được JSON như:

{
  "status": "success",
  "data": {
    "id": 101,
    "email": "user@example.com",
    "role": "admin"
  }
}

Trong Make:

status → string
data.id → number
data.email → string
data.role → string

Chỉ cần chọn biến là xong.

4. Làm Việc Với Mảng JSON (Array) – Phần Quan Trọng Nhất

Một trong những thứ dễ gây “loạn” với người mới là array:

Ví dụ:

{
  "products": [
    {"name": "Macbook", "price": 32000000},
    {"name": "Airpods", "price": 4500000},
    {"name": "Mouse", "price": 550000}
  ]
}

❓ Làm sao lấy từng phần tử trong array?

→ Make.com dùng iterator (Array Iterator)

✔ Giải pháp:

Thêm module Array Iterator
Input: chọn trường JSON là products
Make sẽ tự “vỡ” array thành từng bundle:

Bundle 1 → Macbook
Bundle 2 → Airpods
Bundle 3 → Mouse

Bây giờ bạn có thể:

Lưu từng dòng vào Google Sheet
Gửi email cho từng sản phẩm
Tính tổng giá
Lọc theo điều kiện

5. Lọc JSON Trong Make.com (Filter + Condition)

Giả sử API trả về:

{
  "orders": [
    {"id": 1, "amount": 500000},
    {"id": 2, "amount": 100000},
    {"id": 3, "amount": 800000}
  ]
}

Bạn chỉ muốn lấy đơn hàng > 300.000.

⚙ Cách làm:

Dùng Array Iterator cho orders
Thêm Filter giữa Iterator và module tiếp theo:
- Condition:
  amount > 300000
Make chỉ cho phép bundle thỏa điều kiện đi tiếp

6. Cách Lấy Giá Trị Lồng Trong JSON (Nested JSON)

Bạn gặp JSON dạng:

{
  "user": {
    "profile": {
      "fullName": "Nguyễn Cao Thái",
      "phone": "0908xxxxxx"
    }
  }
}

Trong Make, các trường hiển thị lập tức:

user.profile.fullName
user.profile.phone

Bạn chỉ cần chọn đúng key → không cần viết code.

7. Biến JSON Thành Bảng (Google Sheets, Excel)

API trả:

{
  "students": [
    {"name": "A", "score": 95},
    {"name": "B", "score": 88}
  ]
}

👉 Mục tiêu: ghi 2 dòng vào Google Sheet

Cách làm:

Array Iterator → chọn students
Google Sheets > Add Row
Map:
- Name → name
- Score → score

Make sẽ tự ghi từng bundle thành từng dòng.

8. Chuyển JSON Thành Text / Email / Tin Nhắn

Khi cần gửi email với nội dung JSON:

Dùng module:

📌 JSON > JSON Stringify

→ Module này biến dữ liệu JSON thành 1 chuỗi văn bản đẹp, tiện gửi qua:

Gmail
Zalo API
Messenger API
Slack
Telegram

9. Xử Lý JSON Phức Tạp Với Tools Có Sẵn Của Make

Make có sẵn rất nhiều công cụ để xử lý JSON mà không cần code:

Công cụ	Chức năng
JSON Parse	Chuyển text thành JSON
JSON Aggregate	Gom nhiều bundle thành 1 JSON
Array Functions (map, join, contains, length)	Xử lý mảng JSON
Iterator	Tách array thành bundle
Aggregator	Gộp lại thành array

Ví dụ: Tính tổng số tiền trong JSON

Dữ liệu:

{"amount": 100000}
{"amount": 200000}
{"amount": 50000}

Cách làm:

Iterator → từng bundle
Aggregator → sum(amount)

Kết quả: 350.000

10. Ví Dụ Quy Trình Tự Động Hoá JSON Thực Tế

🎯 Mục tiêu: Khi có đơn hàng mới → lưu vào Google Sheets → gửi email → push sang Notion

API JSON:

{
  "orderId": 123,
  "customer": "Thái",
  "total": 850000,
  "items": [
    {"name": "Chuột", "qty": 1},
    {"name": "Bàn phím", "qty": 1}
  ]
}

Quy trình trong Make.com:

Webhook (nhận JSON)
Google Sheets – Add Row
- Map: orderId, customer, total
Array Iterator – items
Google Sheets – Add Row (ghi từng item)
Gmail – Send Email
Notion – Create Database Entry

Tất cả chạy tự động 100% mỗi khi đơn hàng mới đến.

11. Kết luận

Khi bạn nắm được JSON và cách xử lý nó trong Make.com, bạn sẽ có thể:

Tự động hóa quy trình phức tạp
Kết nối API mọi nền tảng
Xử lý dữ liệu lớn
Xây dựng quy trình chuyên nghiệp như developer
Giảm 90% thao tác thủ công

JSON chính là “xương sống” của Make.com – hiểu JSON = làm được mọi automation.

Dưới đây là phần mở rộng: Ví dụ thực hành JSON cụ thể – dạng cầm tay chỉ việc – minh họa từng bước, đúng phong cách bạn yêu cầu để bổ sung vào bài viết Landing Page.

Bạn có thể copy–paste trực tiếp vào WordPress.

12. Ví Dụ Thực Hành JSON Trong Make.com (Cầm Tay Chỉ Việc – Có Minh Họa)

Phần này giúp bạn thấy rõ cách xử lý JSON từng bước trong Make.com theo đúng luồng thực tế mà dân văn phòng, sale, kế toán, HR hay dùng.

Ví Dụ 1: Nhận Dữ Liệu JSON Qua Webhook → Lưu Google Sheets

🎯 Mục tiêu

Khi hệ thống gửi dữ liệu JSON qua webhook Make.com, bạn tự động ghi vào Google Sheets.

📌 JSON mẫu gửi vào Webhook:

{
  "name": "Nguyễn Văn A",
  "email": "a@example.com",
  "age": 29,
  "city": "Hồ Chí Minh"
}

Bước 1 – Tạo Webhook để nhận JSON

Thêm module: Webhook > Custom Webhook
Bấm Add → đặt tên “NhanThongTin”
Copy URL Webhook
Gửi JSON test từ Postman / website / tool khác

Make sẽ hiện biến như:

name
email
age
city

👉 Nghĩa là Make đã phân rã JSON ra từng trường để dùng.

Bước 2 – Map JSON sang Google Sheets

Thêm module Google Sheets > Add a Row
Chọn Sheet có các cột:
- Name
- Email
- Age
- City
Map dữ liệu:
- Name → name
- Email → email
- Age → age
- City → city
Bấm Run once → gửi JSON → dòng mới sẽ được ghi vào.

✔ Hoàn thành luồng cơ bản nhận–lưu JSON.

Ví Dụ 2: JSON Có Mảng (Array) → Tách Từng Phần Tử → Lưu Từng Dòng

🎯 Mục tiêu

Nhận đơn hàng JSON dưới đây và ghi từng sản phẩm trong đơn vào Google Sheets.

📌 JSON mẫu:

{
  "orderId": "DH12345",
  "customer": "Phạm Thúy Linh",
  "items": [
    {"name": "Laptop", "qty": 1, "price": 25000000},
    {"name": "Chuột", "qty": 2, "price": 350000},
    {"name": "USB 64GB", "qty": 1, "price": 250000}
  ]
}

JSON này có array items, nghĩa là nhiều sản phẩm trong 1 đơn hàng.

Bước 1 – Nhận JSON qua Webhook

Giống ví dụ 1.

Sau khi gửi JSON test, Make sẽ hiển thị:

orderId
customer
items[] (array)

Bước 2 – Tách items bằng Array Iterator

Thêm module Array Iterator
Ở “Source array”, chọn:
→ items[]

Iterator sẽ tạo từng bundle:

Bundle 1: Laptop
Bundle 2: Chuột
Bundle 3: USB 64GB

Mỗi bundle chứa:

name
qty
price

Bước 3 – Lưu từng item vào Google Sheets

Thêm module Google Sheets > Add a Row
Tạo Sheet với cột:
- OrderID
- Customer
- Product
- Qty
- Price
Map dữ liệu:
- OrderID → chọn từ webhook: orderId
- Customer → webhook: customer
- Product → iterator: name
- Qty → iterator: qty
- Price → iterator: price

Kết quả:

OrderID	Customer	Product	Qty	Price
DH12345	Phạm Thúy Linh	Laptop	1	25000000
DH12345	Phạm Thúy Linh	Chuột	2	350000
DH12345	Phạm Thúy Linh	USB 64GB	1	250000

🎉 Bạn đã xử lý JSON array thành từng dòng – hoàn toàn tự động.

Ví Dụ 3: Lọc JSON (Chỉ lấy sản phẩm có giá > 500.000)

JSON vẫn như ví dụ 2.

🎯 Mục tiêu

Chỉ ghi vào Google Sheets những sản phẩm có giá cao.

Bước 1 – Iterator tách từng item (như trên)

Bước 2 – Thêm Filter giữa Iterator và Google Sheets

Condition:

price > 500000

Chọn biến price từ Iterator.

➡ Make.com sẽ chỉ cho đi tiếp các sản phẩm thỏa điều kiện.

Laptop & Chuột → đi qua
USB 64GB → bị chặn (do 250.000 < 500.000)

Ví Dụ 4: JSON Lồng Nhiều Cấp (Nested JSON) → Trích thông tin

📌 JSON mẫu:

{
  "user": {
    "profile": {
      "name": "Nguyễn Cao Thái",
      "phone": "0908xxxxxx",
      "address": {
        "city": "Hồ Chí Minh",
        "district": "Thủ Đức"
      }
    },
    "account": {
      "email": "thai@example.com",
      "role": "admin"
    }
  }
}

Bước 1 – Gửi JSON test vào Webhook

Make sẽ tự phân rã thành:

user.profile.name
user.profile.phone
user.profile.address.city
user.profile.address.district
user.account.email
user.account.role

👉 Không cần code – chỉ chọn biến.

Bước 2 – Map vào Google Sheets

Tạo cột:

Name
Phone
City
District
Email
Role

Map:

Name → user.profile.name
Phone → user.profile.phone
City → user.profile.address.city
District → user.profile.address.district
Email → user.account.email
Role → user.account.role

✔ Tự động trích đúng từng giá trị dù JSON rất lồng.

Ví Dụ 5: Gom Nhiều Bundle Thành Một JSON Mới (Aggregator)

🎯 Mục tiêu

Từ nhiều dòng sản phẩm, gom lại thành một JSON tổng hợp:

Kết quả mong muốn:

{
  "total": 3,
  "items": [
    {"product": "Laptop", "qty": 1},
    {"product": "Chuột", "qty": 2},
    {"product": "USB 64GB", "qty": 1}
  ]
}

Bước 1 – Iterator (tách từng product)

Bước 2 – Aggregator

Thêm module:

Tools > Array Aggregator

Input:

Source: Iterator output
Target structure:
- Items → { "product": {{name}}, "qty": {{qty}} }
Choose:
- Aggregator Type: Enrich hoặc Aggregate to collection

Cuối cùng:

Tổng số items: {{length(items[])}}

Kết luận phần ví dụ thực hành

Qua 5 ví dụ trên, bạn đã biết:

✅ Nhận JSON → map vào Google Sheets
✅ Xử lý array → tách từng phần tử
✅ Lọc dữ liệu JSON → điều kiện nâng cao
✅ Trích dữ liệu nested JSON (nhiều cấp)
✅ Gom JSON → tái cấu trúc theo ý muốn

Đây là những kỹ năng bắt buộc để xây dựng automation mạnh trong Make.com.